en ارزیابی ارتباط غلظت سرمی هورمون های انسولین ، کورتیزول و رشد با روند بهبودی زخم درموش های صحرایی نر سالم و دیابتی Others Others Experimental research article Experimental research article مقدمه: عوامل متعددی مانند بیماری ها، داروها و عوامل هومورال می توانند بهبودی زخم را به تاخیر انداخته و یا تسریع نمایند. با توجه به اطلاعات محدود در زمینه چگونگی تغییر هورمون ها طی روند بهبودی زخم، در این مطالعه ارتباط سطح هورمون رشد، انسولین و کورتیزول با میزان بهبودی زخم در موش های صحرایی سالم و دیابتی ارزیابی شده است. روش ها: موش های صحرایی نر نژاد ویستار (با وزن 20± 250 گرم )به 3 گروه : کنترل، سالم (غیر دیابتی) و دیابتی (القاء شده توسط استرپتوزوتوسین) تقسیم شدند. اندازه زخم ایجاد شده در پشت موش های صحرایی در گروه های سالم و دیابتی در روز های 0،7،14 و 21 اندازه گیری و سطوح هورمون های رشد، انسولین و کورتیزول سرم مورد ارزیابی قرار گرفتند. یافته ها: سرعت بهبودی زخم در گروه سالم نسبت به دیابتی بیشتر بود. انسولین در سرم موش های صحرایی دیابتی نسبت به سالم و کنترل کاهش یافته )1 00/0 ( p<و با روند بهبودی زخم در رت های دیابتی همبستگی نشان داد )01/0 ( p<. کورتیزول در گروههای سالم و دیابتی طی بهبودی زخم کاهش یافت (1 00/0 ( p<اما همبستگی معنی داری با این فرآیند نشان نداد. هورمون رشد در هیچ یک از گروه ها تغییر قابل ملاحظه ای نداشت و نیز همبستگی قابل ملاحظه ای نشان نداد. نتیجه گیری: کاهش غلظت سرمی هورمون انسولین احتمالا مسئول تاخیر روند بهبودی زخم در دیابتی ها بوده و مکانیسم های درونی با کاهش رهایش کورتیزول فرآیند ترمیم زخم را در شرایط سلامت و دیابت تسهیل می نمایند. Introduction: Several factors such as diseases, medications and humoral agents can delay or speed up wound healing process. Because of the limited information about the hormonal changes during wound healing, in this study the relationship between serum levels of growth hormone, insulin and cortisol and wound healing in normal and diabetic rats was evaluated. Methods: Male Wistar rats )weighing 250 ± 20 g( were divided into three groups: control, normal (non-diabetic) and diabetic (induced by streptozotocin). The wound size made on the back of normal and diabetic rats was measured at days 0, 7, 14 and 21, and the serum levels of growth hormone, insulin and cortisol were measured. Results: The speed of wound healing in normal rats was higher than diabetic rats. Serum insulin concentrations were less in the diabetic rats in comparison with the normal and control groups (p<0.001, and showed correlation with wound healing process in diabetic rats (p<0.01). Serum cortisol concentrations decreased in normal and diabetic groups during wound healing (p<0.001) but did not show significant correlation with this process. Serum growth hormone levels did not significantly change in any of the groups, and did not show significant correlation with wound healing process, too. Conclusion: Reduction of serum insulin level is probably responsible for delayed wound healing in diabetes, and intrinsic mechanisms facilitate wound healing in normal and diabetic conditions by reducing the release of cortisol. دیابت , انسولین , هورمون رشد, کورتیزول, ترمیم زخم. Diabetes, Insulin, Growth hormone, Cortisol, Wound healing 92 100 http://ppj.phypha.ir/browse.php?a_code=A-10-629-4&slc_lang=en&sid=1 Zahra Abbasizade زهرا عباسی زاده zahra.abbasizadeh@gmail.com 3200319475328460013891 3200319475328460013891 No Mahnaz kesmati مهناز کسمتی m.kesmati@scu.ac.ir 3200319475328460013892 3200319475328460013892 Yes Hamid Galehdari حمید گله داری hamidga@gmx.de 3200319475328460013893 3200319475328460013893 No Anahita Rezai آناهیتا رضایی a.rezaie@scu.ac.ir. 3200319475328460013894 3200319475328460013894 No Seyed Mansor Seyednezhad سید منصور سید نژاد sm.seyyednejad@gmail.com 3200319475328460013895 3200319475328460013895 No Mozhgan Torabi مژگان ترابی mozhgan.torabii@yahoo.com 3200319475328460013896 3200319475328460013896 No